Mostrando entradas con la etiqueta música gallega. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta música gallega. Mostrar todas las entradas

miércoles, 24 de abril de 2019

"Airiños, airiños, aires", un poema de Rosalía de Castro

"Airiños, airiños, aire" es uno de los poemas más conocidos de Cantares gallegos (1863), donde Rosalía canta a su tierra en lengua gallega. Ha tenido varias musicalizaciones. Veamos algunas:






Texto en gallego

Airiños, airiños aires,
airiños da miña terra;
airiños, airiños aires,
airiños, levaime a ela.

Sin ela vivir non podo,
non podo vivir contenta,
que adonde queira que vaia,
cróbeme unha sombra espesa.
Cróbeme unha espesa nube,
tal preñada de tormentas,
tal de soidás preñada,
que a miña vida envenena.
Levaime, levaime, airiños,
como unha folliña seca,
que seca tamén me puxo
a callentura que queima.
¡Ai!, si non me levás pronto,
airiños da miña terra;
si non me levás, airiños,
quisai xa non me conesan,
que a frebe que de min come,
vaime consumindo lenta,
e no meu corazonciño
tamén traidora se ceiba.

Levaime, levaime, airiños,
levaime a donde me esperan
unha nai que por min chora,
un pai que sin min n'alenta,
un irmán por quen daría
a sangre das miñas venas,
e un amoriño a quen alma
e vida lle prometera.
Si pronto non me levades,
¡ai!, morrerei de tristeza,
soia nunha terra estraña,
donde estraña me alomean,
donde todo canto miro
tomo me dice: "¡Extranxeira!"

Traducción en español:

Airiños, airiños, aires,
Airiños de mi tierra;
Airiños, airiños aires,
Airiños, llevarme a ella.
Sin ella vivir no puedo,
No puedo vivir contenta;
Que adonde quiera que vaya
Cúbreme una sombra espesa.
Cúbreme una espesa nube
Tal preñada de tormentas,
Tal de soledad preñada,
Que mi vida envenena.
Levarme, levarme, airiños,
Como una hoja seca,
Que seca también me puso
La calentura que quema.
¡Ay!, si no me lleváis pronto,
Airiños de mi tierra:
Si no me lleváis, airiños,
Quizás ya no me conozcan;
Que la fiebre que de mi come,
Me va consumiendo lenta,
Y en mi corazoncito
También traidora se ceba.

Llevadme, llevadme, airiños,
Llevadme adonde me esperan
Una madre que por mi llora,
Un padre que sin mi no alienta,
Un hermano por quien daría
La sangre de mis venas,
Y un amorcito a quien alma
Y vida le prometiera.
Si pronto no me lleváis,
¡ay!, moriré de tristeza,
Sola en una tierra extraña,
Donde extraña me llaman,
Donde todo cuanto miro
Todo me dice ¡extranjera!

"Castellanos de Castilla", un poema reivindicativo de Rosalía de Castro

"Castellanos de Castilla", uno de los poemas más conocidos de Cantares gallegos (1863), es una reivindicación contra el maltrato en Castilla. Rosalía se dolía del trato que recibían sus paisanos y por eso compuso este poema, que ha tenido muchas musicalizaciones. Aquí os dejamos algunas, incluso algunas con un toque a la otra Rosalía, la flamenca:






"Adiós, ríos; adiós, fontes", Rosalía vista por Astarot

En este blog ya hemos ofrecido en otra ocasión la versión de "Adiós, ríos; adiós, fontes", poema de Rosalía de Castro, realizada por ese gran cantante berciano que es Amancio Prada.


Hoy traemos aquí otra versión más rockera del mismo poema, realizada por Astarot. Podéis disfrutarlas, compararlas y decidir cuál os gusta más.

El poema "Adiós, ríos; adiós, fontes" es uno de los más conocidos de Rosalía. El personaje que habla es un emigrante que está a punto de embarcar hacia América y que se despide de su tierra natal. Describe una situación que tuvieron que afrontar muchos gallegos en la segunda mitad del siglo XIX, debido a las hambrunas, la pobreza y la falta de expectativas en Galicia por aquel entonces.

El tema del poema es el amor a la patria: el emigrante está triste porque tiene que abandonar su tierra. Es por ese motivo que describe con mucho detalle el paisaje y la naturaleza del lugar. Para resaltar mejor la idea de injusticia social que tiene la emigración. En el poema, podemos ver la nostalgia de aquellos que están a punto de partir de una tierra que aman y que van a echar de menos y que no saben qué futuro les deparará la vida en su tierra de acogida.


TEXTO EN GALLEGO

Adiós ríos, adiós fontes

Adiós ríos, adiós fontes
adiós, regatos pequenos;
adiós, vista dos meus ollos,
non sei cándo nos veremos.

Miña terra, miña terra,
terra donde m’eu criei,
hortiña que quero tanto,
figueiriñas que prantei.

Prados, ríos, arboredas,
pinares que move o vento,
paxariños piadores,
casiña d’o meu contento.

Muiño dos castañares,
noites craras do luar,
campaniñas timbradoiras
da igrexiña do lugar.

Amoriñas das silveiras
que eu lle daba ó meu amor,
camiñiños antre o millo,
¡adiós para sempre adiós!

¡Adiós, gloria! ¡Adiós, contento!
¡Deixo a casa onde nacín,
deixo a aldea que conoso,
por un mundo que non vin!

Deixo amigos por extraños,
deixo a veiga polo mar;
deixo, en fin, canto ben quero…
¡quén puidera non deixar!

[…]

Adiós, adiós, que me vou,
herbiñas do camposanto,
donde meu pai se enterrou,
herbiñas que biquei tanto,
terriña que nos criou.

[…]

Xa se oien lonxe, moi lonxe,
as campanas do pomar;
para min, ¡ai!, coitadiño,
nunca máis han de tocar.

[…]

¡Adiós tamén, queridiña…
Adiós por sempre quizáis!…
Dígoche este adiós chorando
desde a beiriña do mar.

Non me olvides, queridiña,
si morro de soidás…
tantas légoas mar adentro…
¡Miña casiña!, ¡meu lar!

TRADUCCIÓN AL ESPAÑOL

Adiós ríos, adiós fuentes

Adiós, ríos; adiós, fuentes;
adiós, arroyos pequeños;

adiós, vista de mis ojos,

no sé cuando nos veremos.

Tierra mía, tierra mía,

tierra donde me crié,
huertecilla que tanto amo

higueruelas que planté.



Prados, ríos, arboledas,

pinares que mueve el viento,

pajarillos piadores,

casitas de mi contento.



Molino entre castaños,
noches de luz de luna
campanitas timbradoras

de la iglesia del lugar.



Zarzamoras de las zarzas

que le daba yo a mi amor

caminos de los maizales

¡adiós para siempre adiós!

¡Adiós, gloria! ¡Adiós, contento!

¡Casa donde yo nací,

dejo mi pequeño pueblo,

por un mundo que no vi!

Dejo amigos por extraños,

dejo vegas por el mar,
dejo en fin, cuanto bien quiero…

¡quién pudiera no dejar!

[…]

Adiós, adiós, que me voy,

hierbas de mi camposanto,

donde padre se enterró,
hierbas que he besado tanto

mi tierra que nos crió.

[…]

Ya se oyen lejos, muy lejos

campanas del manzanal

para mí, ¡ay! pobrecillo

nunca más me tocarán.

[…]

¡Adiós también, ay querida…

Adiós por siempre quizás!
Te digo este adiós llorando

desde la orilla del mar.



No me olvides, ay querida,

si muero de soledad…

tantas leguas mar adentro..
.
¡Adiós mi casa!, ¡mi hogar!

"Campanas de Bastabales", de Rosalía de Castro a Amancio Prada

Rosalía de Castro es una de las poetas más musicadas. Cuenta, además, con la admiración incondicional del pueblo gallego al que cantó. En su memoria se celebra cada año el Día das Letras Galegas.

Hoy traemos aquí la versión de Amancio Prada de uno de los poemas más conocidos de Rosalía, "Campanas de Bastabales", que aparece en su libro Cantares gallegos. La parroquia de San Juan de Bastabales, en el ayuntamiento de Brión, quedaba cerca de la casa de Rosalía y, cuando ella oía tocar estas campanas acudían a su mente un montón de sentimientos de tristeza y soledad.

Las campanas son uno de los elementos simbólicos preferidos por la poeta gallega. Le recuerdan quizá los toques de difuntos, son una premonición de la muerte, un símbolo del abandono y la ruina personal. La poeta habla también de "uns amores oliños", unos amores locos, que son los que le han hecho perder la ilusión de vivir.

Copiamos este fragmento de Wikipedia, donde se habla del sentido y significado de este poema:

"Campanas de Bastavales" es un poema en primera persona que relata el camino de una mujer hacia Bastavales y la impresión que le produce oír el sonido de las campanas. Éstas marcan momentos de soledad que se explican a lo largo del poema. Llegado un momento, la mujer se sienta en una piedra a esperar que salga la luna y piensa en qué precioso sería que pudiera hablar con ella y contarle cosas. En la composición están presentes dos temas recurrentes en la obra de Rosalía: la naturaleza y la saudade. Este poema, junto con “Como chove miudiño”​​,  son los dos únicos poemas que tienen una temática intimista, la poeta expresa sus vivencias y recuerdos. Descubrimos, a través del poema un viaje personal, en forma de monólogo, de un sujeto de soledad y de tristeza: las experiencias del viaje de una mujer separada de su nación. La métrica y los recursos estilísticos del poema tienen una raíz popular, las estrofas siguen el modelo métrico del canto popular."


   Campanas de Bastabales, 
cando vos oio tocar, 
mórrome de soidades. 
   Cando vos oio tocar, 
campaniñas, campaniñas, 
sin querer torno a chorar. 
   Cando de lonxe vos oio, 
penso que por min chamades 
e das entrañas me doio. 
   Dóiome de dór ferida, 
que antes tiña vida enteira 
e hoxe teño media vida. 
   Só media me deixaron 
os que de aló me trouxeron, 
os que de aló me roubaron. 
   Non me roubaron, traidores, 
¡ai!, uns amores toliños, 
¡ai!, uns toliños amores. 
   Que os amores xa fuxiron, 
as soidades viñeron... 
De pena me consumiron. 
   Campanas de Bastabales, 
cando vos oio tocar, 
mórrome de soidades.

"Cantarte hei, Galicia", un poema de "Cantares gallegos", de Rosalía de Castro

"Cantarte hei, Galicia" es uno de los poemas inaugurales del poemario de Rosalía Cantares gallegos. La poetisa gallega canta a su tierra en su propia lengua. Ella se presenta como la "meniña gaiteira" que canta a su pueblo. Puedes apreciar aquí una versión rap del poema, de Aid, de su disco Rapoemas (2012). ¡Que lo disfrutes!


Cantarte hei, Galicia,
teus dulces cantares,
que así mo pediron
na veira do mare. 
   Cantarte hei, Galicia,
na lengua gallega,
consolo dos males,
alivio das penas.
   Mimosa, soave,
sentida, queixosa;
encanta si ríe,
conmove si chora.
   Cal ela, ningunha
tan doce que cante
soidades amargas,
sospiros amantes,
   misterios da tarde,
murmuxos da noite:
Cantarte hei, Galicia,
na beira das fontes.
   Que así mo pediron,
que así mo mandaron,
que cante e que cante
na lengua que eu falo.
   Que así mo mandaron,
que así mo dixeron...
Xa canto, meniñas.
Coidá que comenzo.
   Con dulce alegría,
con brando compás,
ó pé das ondiñas
que veñen e van.
   Dios santo premita
que aquestes cantares
de alivio vos sirvan
nos vosos pesares;
   de amabre consolo,
de soave contento,
cal fartan de dichas
compridos deseios. 
   Cantarte hei, Galicia,
teus dulces cantares,
que así mo pediron
na veira do mare. 
   Cantarte hei, Galicia,
na lengua gallega,
consolo dos males,
alivio das penas.
   De noite, de día,
na aurora, na sera,
oirésme cantando
por montes e veigas.
   Quen queira me chame,
quen queira me obriga:
Cantar, cantareille
de noite e de día,
   por darlle contento,
por darlle consolo,
trocando en sonrisas
queixiñas e choros.
   Buscaime, rapazas,
velliñas, mociños,
buscaime antre os robres,
buscaime antre os millos,
   nas portas dos ricos,
nas portas dos probes,
que aquestes cantares
a todos responden.
   A todos, que á Virxen
axuda pedín,
porque vos console
no voso sufrir;
   nos vosos tormentos,
nos vosos pesares.
Coidá que comenso...
Meniñas, ¡Dios diante! 
   Cantarte hei, Galicia,
teus dulces cantares,
que así mo pediron
na veira do mare. 
   Cantarte hei, Galicia,
na lengua gallega,
consolo dos males,
alivio das penas.
   (De Cantares gallegos)